Κάθε χρόνο στις 7 Απριλίου εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, η οποία επικεντρώνεται σε σημαντικά προβλήματα της δημόσιας υγείας που απασχολούν όλο τον κόσμο.

Η 7η Απριλίου είναι η ημερομηνία «γέννησης» το 1948 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενός εξειδικευμένου οργάνου του ΟΗΕ για θέματα Υγείας.

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Υγείας (2014) είναι αφιερωμένη στα νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές (φορείς λοιμογόνου παράγοντα), όπως κουνούπια, σκνίπες, τσιμπούρια, κοριοί κ.ά.

Ως το πλέον θανατηφόρο νόσημα που μεταδίδεται με διαβιβαστές παγκοσμίως έχει αναγνωριστεί η ελονοσία, η οποία μόνο το 2010, προκάλεσε κατ’ εκτίμηση 660.000 θανάτους, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν σε παιδιά από την Αφρική. Το νόσημα με την ταχύτερη εξάπλωση στον κόσμο είναι ο δάγκειος πυρετός.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια τα νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε διάφορες περιοχές, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, σύμφωνα με το ΚΕΕΛΠΝΟ, τη λοίμωξη από τον Ιό του Δυτικού Νείλου, κρούσματα του οποίου καταγράφονται κάθε χρόνο στην χώρα μας από το 2010. Η ελονοσία  έχει αναδυθεί σε μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας με την επανεμφάνιση κρουσμάτων, κάθε έτος από το 2009 και μετά.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα, το Τμήμα Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:

«Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 7 Απριλίου, ημερομηνία που σηματοδοτεί και  την επέτειο ίδρυσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 1948. Η μέρα αυτή είναι αφιερωμένη σε μια εκστρατεία πάνω σε ένα θέμα υγείας με παγκόσμιο αντίκτυπο, και μία αφορμή για να ξεκινήσουν συλλογικές δράσεις για την προστασία της υγείας των ανθρώπων και της ευημερίας τους.

Το φετινό θέμα εορτασμού αναφέρεται στα λοιμώδη νοσήματα που μεταδίδονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο  και τα οποία ονομάζονται «νοσήματα που οφείλονται σε διαβιβαστές». Τα τελευταία χρόνια απασχολούν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αλλά και όλες τις χώρες αφού έχουν παγκόσμια κατανομή. Με την ανάπτυξη των μεταφορών, τόσο των προσώπων όσο και των προϊόντων, από την μία άκρη του κόσμου στην άλλη, την ελαχιστοποίηση των αποστάσεων, τα ταξίδια σε χώρες όπου κάποια από αυτά τα νοσήματα ενδημούν, την μετανάστευση κλπ υπάρχει ευρεία κατανομή και μεγάλη επιβάρυνση στην Παγκόσμια Υγεία.

Ο τίτλος του θέματος για το 2014, όπως τον δίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, είναι «μικρά τσιμπήματα, μεγάλη απειλή» (small bites, big threat). Πολλά από τα νοσήματα αυτά μπορούν να προληφθούν αν παρθούν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης.

Οι διαβιβαστές είναι ζωντανοί οργανισμοί οι οποίοι μπορούν να μεταδώσουν ορισμένα λοιμώδη νοσήματα  μεταξύ των ανθρώπων αλλά και από τα ζώα στον άνθρωπο. Πολλοί από αυτούς τους οργανισμούς τρέφονται με αίμα ανθρώπων ή ζώων και αποτελούν έτσι τους ενδιάμεσους ξενιστές των μικροοργανισμών που τους μεταφέρουν στο επόμενο θύμα τους (άνθρωπο ή ζώο), με του οποίου το αίμα θα τραφούν (τσίμπημα). Τα κουνούπια είναι τα πιο γνωστά έντομα διαβιβαστές, από τα οποία τα θηλυκά  τρέφονται με αίμα στην ωοτοκία. Στους διαβιβαστές υπάγονται και οι κρότωνες (τσιμπούρια), οι σκνίπες, οι μύγες, οι ψύλλοι ,οι κοριοί και μερικοί υδρόβιοι οργανισμοί που ζουν σε γλυκά νερά.

Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 1 δισεκατομμύριο περιπτώσεις από νοσήματα όπως: η ελονοσία, ο Δάγκειος πυρετός, η λεϊσμανίαση, ο κίτρινος πυρετός, η ιαπωνική εγκεφαλίτιδα, ο πυρετός του Δυτικού Νείλου κ.α.

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δείχνουν ότι:

1. Τα νοσήματα αυτά αποτελούν το  17% του παγκόσμιου φορτίου από μολυσματικές ασθένειες

2. Το πιο θανατηφόρο είναι η ελονοσία ,από την οποία το 2010 σημειώθηκαν 660.000 θάνατοι και ένα μεγάλο ποσοστό αφορούσε παιδιά κάτω των 5 ετών

3. Το νόσημα με αλματώδη επίπτωση τα τελευταία 50 χρόνια είναι ο Δάγκειος πυρετός. Πάνω από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι σε περισσότερες από 100 χώρες βρίσκονται σε κίνδυνο από το νόσημα αυτό.

4. 1,3 εκατομμύρια νέες μολύνσεις από Λεϊσμανίαση συμβαίνουν κάθε χρόνο

5. Το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο.

Κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η κλιματική αλλαγή, είναι αυτοί που επηρεάζουν την μετάδοση αλλά και τον έλεγχο της μετάδοσης των νοσημάτων που οφείλονται σε διαβιβαστές. Για την αντιμετώπιση των ασθενειών αυτών οι παρεμβάσεις πρέπει να γίνονται στον τομέα της πρόληψης  τόσο με την εφαρμογή των ατομικών μέτρων προστασίας από τα τσιμπήματα των εντόμων  και την διαχείριση του στενού (οικιακού) περιβάλλοντος, εμβολιασμούς όπου και όταν απαιτείται μέχρι την οργανωμένη δράση και παρέμβαση της πολιτείας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο στην καταπολέμηση των κουνουπιών με την συνεργασία πολλών φορέων».

Ανακοίνωση για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, εξέδωσε και το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Δήμου Σερρών:

Ο εορτασμός της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας εστιάζεται στις μολυσματικές νόσους που μεταδίδονται στους ανθρώπους μέσω διαβιβαστών- φορέων παθογόνων μικροοργανισμών.

Διαβιβαστές είναι οργανισμοί (κουνούπια , σκνίπες , κοριοί , τσιμπούρια, σαλιγκάρια)

οι οποίοι ευθύνονται για την μετάδοση μεγάλου εύρους παθογόνων μικροοργανισμών στους ανθρώπους και τα ζώα.

Μεταξύ των ασθενειών που μεταδίδονται με διαβιβαστές και συγκεκριμένα μέσω δηγμάτων κουνουπιών εκτός από την ελονοσία είναι και η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου.

Η Ελλάδα κηρύχθηκε « ελεύθερη ελονοσίας » από τον Π.Ο.Υ. το 1974, ωστόσο τα τελευταία τέσσερα χρόνια εμφανίστηκαν κρούσματα ελονοσίας από plasmodium vivax με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης .

Το υφιστάμενο σχέδιο δράσης με συντονισμένες ενέργειες που θα αναπτύσσονται συστηματικά μέσα στα επόμενα χρόνια τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο αναμένεται να οδηγήσει έως το 2018 σε εξάλειψη της ελονοσίας με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης.

Ήδη οι μέχρι σήμερα αναληφθείσες δράσεις καταπολέμησης των κουνουπιών έχουν επιφέρει σημαντική μείωση των κρουσμάτων με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης, ήτοι: από 42 κρούσματα το 2011 σε 3 το 2013. Επιπλέον αποφεύχθηκε, κατά το 2013 , ο κίνδυνος χαρακτηρισμού της χώρας , από τον Π.Ο.Υ., ως ενδημικής για την νόσο, ύστερα από την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων ενεργητικής αναζήτησης κρουσμάτων, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της ιατρικής κοινότητας καθώς και άλλων προληπτικών δράσεων εστιασμένων σε περιοχές με ενδείξεις μετάδοσης της νόσου της ελονοσίας .

Η έγκαιρη ανίχνευση και η κατάλληλη θεραπεία των κρουσμάτων σε συνδυασμό με την έγκαιρη εφαρμογή των ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών αποτελούν θεμελιώδεις δράσεις της στρατηγικής Δημόσιας Υγείας της χώρας μας, συγχρόνως όμως απαιτούνται τα ακόλουθα βασικά ατομικά μέτρα προφύλαξης που πρέπει να λαμβάνει καθένας με σκοπό την πρόληψη ασθενειών που μεταδίδονται από τα κουνούπια:

1. Κατάλληλα ενδύματα , όπως μακριά μανίκια και παντελόνια. Πιο αποτελεσματικά είναι τα φαρδιά και ανοιχτόχρωμα ρούχα

2. Χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών. Ο δροσερός αέρας μειώνει την δραστηριότητα των κουνουπιών αλλά δεν τα σκοτώνει. Η χρήση ανεμιστήρων (ιδίως οροφής) δυσχεραίνει την προσέγγιση εντόμων.

3. Χρήση εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα.

4. Αντι-κουνουπικά πλέγματα (σήτες) σε παράθυρα, φεγγίτες και αεραγωγούς τζακιού.

5. Χρήση εντομοκτόνων στον αέρα. Τα εντομοκτόνα δεν πρέπει να εφαρμόζονται στο δέρμα.

6. Απομάκρυνση του στάσιμου νερού από λεκάνες, γλάστρες, παλιά λάστιχα υδρορροές και άλλα μέρη του κήπου, ώστε να μην έχουν πρόσβαση τα κουνούπια σε λιμνάζοντα νερά που αποτελούν σημεία εναπόθεσης των αυγών τους .

7. Χρήση λαμπτήρων κίτρινου χρώματος για τον φωτισμό των εξωτερικών χώρων.

8. Κούρεμα γρασιδιού, θάμνων, φυλλωσιών (σημεία που βρίσκουν καταφύγιο τα κουνούπια) .

9.Πότισμα κατά προτίμηση τις πρωινές ώρες.

Είναι ευνόητο ότι η ενημέρωση και η  ευαισθητοποίηση των δημοτών  για το θέμα αυτό θα πρέπει να είναι διαρκής και ουσιαστική.

Ο Αντιδήμαρχος

Κοινωνικής Μέριμνας και Παιδείας

Δημήτριος Μερετούδης