Ποιες τάσεις καταγράφει το Βαρόμετρο του ΕΒΕΘ- Τι λένε οι καταναλωτές για την οικονομική κατάσταση της χώρας και του νοικοκυριού τους, αλλά και για την ενδεχόμενη κυριακάτικη λειτουργία της αγοράς, τις τιμές, τις εκπτώσεις αλλά και για την επίσκεψή τους στην πρόσφατη 77ηΔΕΘ

Κλίμα αναμονής μεταξύ επιχειρηματιών και καταναλωτών ενόψει της ανακοίνωσης του νέου πακέτου μέτρων στο πλαίσιο του μνημονίου καταγράφει το όγδοο κατά σειρά Βαρόμετρο του ΕΒΕΘ που διενήργηθηκε κατά το β’ δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου σε συνεργασία με την Palmos Analysis. Η έρευνα δεξάγεται δυο φορές το χρόνο με τη χρήση ερωτηματολογίων κατά τα πρότυπα που Ευρωβαρόμετρου και της έρευνας οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ και καλύπτει και τους τέσσερις τομείς της οικονομίας (βιομηχανία, λιανικό εμπόριο, κατασκευές, υπηρεσίες), καθώς και τα νοικοκυριά του νομού Θεσσαλονίκης.

«Το τελευταίο εξάμηνο, με δύο εκλογικές αναμετρήσεις οι οποίες δημιούργησαν προσδοκίες στο βυθισμένο στην απογοήτευση κοινό, η απότομη προσγείωση στην πραγματικότητα της σκληρής στάσης της τρόικας και η προοπτική είτε μιας καταστροφικής εξόδου από την Ευρωζώνη είτε μιας λυτρωτικής πολιτικής λύσης στην κρίση χρέους των χωρών του Νότου της Ευρωζώνης, έχουν ουσιαστικά «παγώσει» καταναλωτές και επιχειρήσεις που δείχνουν να τηρούν μια «στάση αναμονής» για τις περαιτέρω εξελίξεις», σχολίασε ο πρόεδρος του ΕΒΕΘ, Δημήτρης Μπακατσέλος ο οποίος στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου παρουσίασε τα ευρήματα του Βαρόμετρου του ΕΒΕΘ αλλά και μια ακόμη ad hoc έρευνας που αφορά την πρόσφατη 77^η ΔΕΘ, την κίνηση στην αγορά κατά την περίοδο των εκπτώσεων καθώς και τις απόψεις των καταναλωτών για την ενδεχόμενη λειτουργία των καταστημάτων κάποιες Κυριακές του χρόνου. Ο κ. Μπακατσέλος κωδικοποίησε τα κυριότερα συμπεράσματα ως ακολούθως:

 

•        Εμφανίζεται μια συγκρατημένη μείωση της απαισιοδοξίας, κυρίως σε ότι αφορά την εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης της χώρας. Από τις απαντήσεις φαίνεται ότι οι καταναλωτές πιστεύουν περισσότερο στην ανάκαμψη της οικονομίας της χώρας παρά στην ανάκαμψη των οικονομικών δεδομένων των νοικοκυριών τους.

•        Οι καταναλωτές εξακολουθούν να δείχνουν πλήρη απροθυμία για την πραγματοποίηση σημαντικών αγορών, ενώ ελάχιστοι ενδιαφέρονται για την αγορά αυτοκινήτου και κατοικίας.

Με δανεικά κι

από τα... έτοιμα

•        Για πρώτη φορά από την καθιέρωση των μετρήσεων του «Βαρόμετρου ΕΒΕΘ» πάνω από τα μισά (54%) νοικοκυριά του νομού Θεσσαλονίκης δηλώνουν ότι είτε χρεώνονται είτε τρώνε από τα… έτοιμα προκειμένου να τα βγάλουν πέρα.

•        Η πλειοψηφία των καταναλωτών του νομού Θεσσαλονίκης δεν αξιοποίησαν την περίοδο των καλοκαιρινών εκπτώσεων προκειμένου να αγοράσουν προϊόντα ή υπηρεσίες, επικαλούμενοι πρωτίστως την έλλειψη εισοδήματος για αγορές και δευτερευόντως την ανασφάλεια για το μέλλον. Ωστόσο, η αποτίμηση των καλοκαιρινών εκπτώσεων είναι, σε γενικές γραμμές θετική, μεταξύ των καταναλωτών που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο.

•        Μόνο ένας στους 7 καταναλωτές (άνω των 18 ετών) του νομού Θεσσαλονίκης επισκέφθηκαν την 77η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Μάλιστα, οι 8 στους 10 από αυτούς που επισκέφθηκαν τη φετινή ΔΕΘ, έφυγαν με χειρότερες εντυπώσεις σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.

•        Η πλειοψηφία των καταναλωτών του νομού Θεσσαλονίκης είναι υπέρ του ανοίγματος των καταστημάτων του κέντρου της πόλης τις δύο Κυριακές κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ ή για 5-7 Κυριακές υψηλής δυνητικής εμπορικότητας (Agrotica, Infacoma,1η Κυριακή εκπτώσεων κτλ). Ωστόσο, είναι συντριπτικά κατά του ανοίγματος των καταστημάτων του κέντρου της πόλης όλες της Κυριακές του έτους, ενώ εμφανίζονται οριακά υπέρ του ανοίγματος των καταστημάτων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης μερικές Κυριακές του έτους.

•        Μεσάζοντες και έλλειψη υγιούς ανταγωνισμού θεωρούνται οι κύριες αιτίες για τη μη πτώση των τιμών των βασικών καταναλωτικών αγαθών, ενώ σημαντικό ρόλο θεωρείται ότι παίζουν και οι ανεπαρκείς έλεγχοι από τις αρχές.

Οι επιχειρήσεις

Στη συνέχεια κ. Μπακατσέλος αλλά και ο εκπρόσωπος της Palmos Analysis, Πασχάλης Τεμεκενίδης αναφέρθηκαν στα κύρια σημεία του Βαρόμετρου για τους τέσσερις τομείς της οικονομίας. Ειδικότερα:

Στην έρευνα βιομηχανίας η εικόνα είναι βελτιωμένη σε σχέση με τον περασμένο Μάρτιο τόσο για το επίπεδο της παραγωγής όσο και για το επίπεδο των παραγγελιών. Ωστόσο υπάρχει επιφυλακτικότητα για την εξέλιξη της παραγωγής και των παραγγελιών κατά το επόμενο χρονικό διάστημα. Επίσης:

•        Επικρατεί μικρότερη απαισιοδοξία -σε σχέση με τον Μάρτιο- για τις τιμές και την απασχόληση για το επόμενο διάστημα, ενώ ανακάμπτουν οι εξαγωγές και για πρώτη φορά επικρατεί οριακή αισιοδοξία για την εξέλιξη των εξαγωγών το επόμενο χρονικό διάστημα.

•        Σαφής είναι η βελτίωση (σ.σ. στο υψηλότερο επίπεδο από την καθιέρωση των μετρήσεων του «Βαρόμετρου ΕΒΕΘ») των προσδοκιών του κλάδου της βιομηχανίας για την ανταγωνιστική του θέση στην εξωτερική αγορά. «Θα μπορούσε να πει κανείς ότι λόγω της μειωμένης εσωτερικής ζήτησης οι εξαγωγές -παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν- αποτελούν τη μόνη σανίδα σωτηρίας  για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Μπακατσέλος. Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απόψεις των εκπροσώπων της βιομηχανίας του νομού Θεσσαλονίκης οι οποίοι δηλώνουν ότι έχει βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητά τους σε διεθνές επίπεδο σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του Βαρόμετρου. «Τη μόνη λογική εξήγηση γι’ αυτή τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας αποτελεί η μείωση του μισθολογικού κόστους. Φανταστείτε πόσο περισσότερο θα βελτιωνόταν η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών μας και συνεπώς οι εξαγωγές μας αν καταφέρναμε να μειώσουμε το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας που οφείλεται κυρίως στη γραφειοκρατία», είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΕΒΕΘ. 

 

Στην έρευνα του εμπορίου:

•        Καταγράφεται μικρή βελτίωση, σε σχέση με τον Μάρτιο, στην εξέλιξη των πωλήσεων το τελευταίο εξάμηνο αλλά μεγάλη επιφυλακτικότητα και σταθερή απαισιοδοξία για το επόμενο διάστημα.

•        Η βελτίωση των πωλήσεων το προηγούμενο διάστημα (ενδεχομένως και λόγω των καλοκαιρινών εκπτώσεων) έχει μειώσει περαιτέρω τα αποθέματα.

•        Οι έμποροι εμφανίζονται απογοητευμένοι από την περίοδο των καλοκαιρινών εκπτώσεων, καθώς μόνο το 17% δηλώνουν «Πολύ» ή «Αρκετά» ικανοποιημένοι. Ωστόσο, υπάρχει βελτίωση σε σχέση με την χειμερινή περίοδο των εκπτώσεων όπου το ποσοστό ικανοποίησης ήταν μόλις 7%.

•        Η έλλειψη υγιούς ανταγωνισμού, οι μεσάζοντες και οι ανεπαρκείς έλεγχοι από τις αρχές είναι οι βασικές αιτίες στις οποίες οφείλεται το φαινόμενο της μη πτώσης των τιμών των βασικών καταναλωτικών αγαθών, σύμφωνα με τους εμπόρους του Νομού Θεσσαλονίκης.

•        Μόνο μια στις 7 εμπορικές επιχειρήσεις που στεγάζονται σε ενοικιαζόμενους χώρους δεν έχουν ακόμα μειώσει το κόστος του ενοικίου ή δεν διαπραγματεύονται τη μείωση του κόστους του ενοικίου.

•        Αναποτελεσματικά κρίνονται τα μέτρα που λαμβάνει η Πολιτεία για την αντιμετώπιση του παρεμπορίου και του λαθρεμπορίου από το 91% των εμπόρων (σχεδόν αμετάβλητο από το 95% του Μαρτίου).

 

Στην έρευνα υπηρεσιών καταγράφεται οριακή ανάκαμψη σε σχέση με τη ζήτηση και την κατάσταση των επιχειρήσεων του κλάδου (σ.σ ίσως να συνέβαλε και η καλοκαιρινή περίοδος που ευνοεί τις υπηρεσίες). Ωστόσο, αποτυπώνεται και εδώ η στάση αναμονής των επιχειρήσεων του κλάδου για το επόμενο χρονικό διάστημα.

Στην έρευνα των κατασκευών διαπιστώνεται ελαφρά μειωμένη απαισιοδοξία, αν και ο κλάδος εξακολουθεί να βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενές σημείο, ενώ σταθερά αρνητικές είναι προοπτικές για τις τιμές και την απασχόληση.

 

Αγωνία για τη ΔΕΘ

Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου ο κ. Μπακατσέλος –ερωτηθείς σχετικά με τις εξελίξεις γύρω από το μέλλον της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης- παρουσίασε την άποψη του ΕΒΕΘ για το σχέδιο νόμου που αφορά στην τριπλή συγχώνευση ΔΕΘ ΑΕ- Helexpo- ΟΠΕ και προβλέπει την υπαγωγή των εκθεσιακών δραστηριοτήτων στον εθνικό φορέα εξωστρέφειας.

Σύμφωνα με το ΕΒΕΘ, η επιχειρούμενη τριπλή συγχώνευση –την οποία ο κ. Μπακατσέλος χαρακτήρισε καταστροφική- δημιουργεί σημαντικά λειτουργικά προβλήματα «τα οποία δεν έχουν τύχει απ’ ότι φαίνεται της σχετικής προσοχής κατά τη διαμόρφωση του σχετικού εγχειρήματος.

Πρώτον, προκύπτει ένα θέμα σχετικά με τη νομική οργάνωση του σχήματος (ΝΠΔΔ ή ΑΕ) καθότι όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό το σχήμα χρηματοδοτείται κατεξοχήν από δημόσιους πόρους. Δεύτερον, με το παραπάνω δεδομένο η διοίκηση, τα στελέχη και οι εργαζόμενοι σε αυτό τον οργανισμό δεν θα έχουν επαρκή κίνητρα για να επιδιώκουν την μεγαλύτερη συμμετοχή του φορέα αυτού στο εκθεσιακό έργο, αφού και μόνο η αίσθηση της σταθερής δημόσιας χρηματοδότησης εκτρέπει τους λαμβάνοντες και υλοποιούντες τις σχετικές αποφάσεις να προσαρμόζονται με ταχύτητα στα δεδομένα των εκθεσιακών αγορών.

Τρίτον, ο οργανισμός αυτός θα βρεθεί εκτεθειμένος, έναντι των επιτροπών ανταγωνισμού της Ελλάδας και της ΕΕ, διότι ακόμη και αν δεν είναι πραγματικότητα θα δημιουργείται πάντοτε η εντύπωση ότι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται προς τη στήριξη επιχειρήσεων (το γνωστό θέμα του state aid) και προκαλούν εκτροπή και στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Τέταρτον, εάν γίνει προσπάθεια να επιλυθούν όλα αυτά τα προβλήματα με την οργάνωση μιας κατάλληλης λογιστικής απεικόνισης το επιχείρημα των οικονομιών κλίμακος γρήγορα θα αναστραφεί.

Πέμπτον, δεν είναι εύκολο να κατανοήσει κανείς με ποιο τρόπο θα στελεχωθεί ο υπερμεγέθης αυτός οργανισμός, ενώ δεν είναι αμελητέα και τα προβλήματα που μπορεί να αναφύονται με την ώσμωση στελεχών και εργαζομένων εθισμένων σε διαφορετικές επιχειρηματικές παραδόσεις».

Επίσης, το ΕΒΕΘ εκτιμά ότι για τη διατήρηση και προσέλκυση εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Θεσσαλονίκη πρέπει να επιλυθεί το σημαντικό πρόβλημα του εκθεσιακού κέντρου. Για το σκοπό αυτό -με δεδομένη τη σημερινή δημοσιονομική αδυναμία της χώρας μας- θεωρείται αναγκαία η εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή, κάτι που, όμως, δεν είναι εφικτό εφόσον ακολουθηθεί το σχήμα που επελέγη από την κυβέρνηση.

Κίνδυνος απαξίωσης

Σύμφωνα με το ΕΒΕΘ, «το σκοπούμενο εγχείρημα ενέχει τον κίνδυνο πλήρους απαξίωσης του εκθεσιακού κέντρου της πόλης μας και κατά συνέπεια μακροπρόθεσμα θα οδηγήσει και στην εξαφάνιση κάθε είδους εκθεσιακής δραστηριότητας από τη Θεσσαλονίκη». Γι’ αυτό προτείνεται από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης να αναζητηθούν «δύο ειδών στρατηγικοί επενδυτές, ο ένας αποκλειστικά και μόνο για τον εκσυγχρονισμό του εκθεσιακού κέντρου και ο δεύτερος αποκλειστικά και μόνο για τη διεύρυνση των εκθεσιακών δραστηριοτήτων που διοργανώνονται σήμερα από τη HELEXPO και την καλύτερη πρόσβασή τους στις διεθνείς αγορές. Επιπλέον, το εκθεσιακό κέντρο πρέπει να είναι ανοικτό και σε άλλους διοργανωτές εκθέσεων τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό. Αυτό συνεπάγεται ότι με κάποιο τρόπο πρέπει να υπάρχει μια κάποιας μορφής διάκριση μεταξύ του φορέα διαχείρισης του εκθεσιακού κέντρου και του φορέα διοργάνωσης εκθεσιακών γεγονότων. Και η προσφορότερη λύση γι’ αυτό είναι η άλλωστε ήδη εκφρασθείσα βούληση της ΔΕΘ ΑΕ για θυγατροποίηση της HELEXPO από τη ΔΕΘ».

Το ΕΒΕΘ θεωρεί επίσης ότι, «είναι απολύτως εφικτό να αναλάβει ο φορέας διοργάνωσης εκθεσιακών δραστηριοτήτων και τη διοργάνωση αυτών στο εξωτερικό, εκτιμώντας μάλιστα ότι υπάρχουν δυνατότητες στο σημείο αυτό για σημαντικές οικονομίες κλίμακος. Επίσης, το ΕΒΕΘ υπογραμμίζει ότι ο Οργανισμός Εξωστρέφειας με αποκλειστική πηγή τη δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να είναι ξεχωριστή νομική οντότητα, καθώς «η συμπίληση δραστηριοτήτων που φέρουν τον χαρακτήρα δημόσιων αγαθών με αυτές που κάλλιστα μπορεί να έχουν το χαρακτήρα των ιδιωτικών υπηρεσιών αποτελεί τραγικό σφάλμα που μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες και για την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος και για τους εμπλεκόμενους σε αυτό αλλά επιπλέον και για το μέλλον της Θεσσαλονίκης».