Σήμερα, το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας καταδικάζει συλλήβδην το πολιτικό προσωπικό, για την πορεία που πήρε η χώρα. Ξεχνάει, όμως, ότι δεν υπάρχουν ένοχοι πολιτικοί κι αθώοι πολίτες. Τα δύο μεγέθη βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση κι αλληλεπίδραση. Η θέση ότι ο πολιτικός είναι ταγός της κοινωνίας και πρέπει να λειτουργεί και ως παιδαγωγός έρχεται σε σύγκρουση με τη μορφή της δημοκρατίας που έχουμε, αφού ο τύπος του πολιτεύματος που επικράτησε και στη χώρα μας είναι η «χειραγωγούμενη δημοκρατία». Σ’ αυτό το πολίτευμα οι εξουσιαστές επιβλήθηκαν διά της διαπλοκής. Τα φερέφωνά τους άσκησαν τρομοκρατική επίθεση διαρκείας σ’ όσους αντιστάθηκαν μέσω της συκοφαντίας, του αποκλεισμού απ’ το δημόσιο διάλογο, και της στρατευμένης τέχνης, που στην κορυφαία της έκφραση, τη σάτιρα, τους παρουσίαζε ως «ακραίους» και «γραφικούς». Ο πρώτος πολιτικός που ονομάτισε και κατήγγειλε τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα» ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Δεν είναι του παρόντος να αναδείξουμε την προσωπικότητα του πρώην Πρωθυπουργού, όμως ας καταγραφεί κι από τον γράφοντα ότι ο Μητσοτάκης, ο πλέον υβριζόμενος Έλληνας πολιτικός, δεν χρησιμοποίησε το συναίσθημα ως όχημα για να υπερασπιστεί απλουστευτικές πολιτικές αντιλήψεις για φλέγοντα προβλήματα της θητείας του. Αντιστάθηκε όσο του επέβαλε η ιδεολογική του αφετηρία κι όσο του επέτρεπε η ισχνή κοινοβουλευτική του πλειοψηφία.

Λέγεται πολύ συχνά ότι «στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα». Όμως, το όλο και μειούμενο ποσοστό των πολιτών, που διασώζουν σκέψη και κρίση, ξέρουν ότι η δημοκρατία είναι άθλημα με ενδεχόμενα αποτυχίας, αλλά και συνάρτηση της κατά κεφαλήν καλλιέργειας, άρα με σαφή αδιέξοδα, όταν, αντί καλλιέργειας, πρυτανεύει η κτηνώδης ιδιοτέλεια, η αλόγιστη φιλοδοξία, η βουλιμία της εξουσίας. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι στη χώρα μας σήμερα μέσω της επίμονης προσπάθειας του μεγάλου παιδαγωγού της εποχής μας, της τηλεόρασης, και της αντεθνικής εκπαίδευσης έχουν διαστρεβλωθεί όλα τα στοιχεία που χρειάζεται ένας λαός, για να συσπειρώνεται σε δύσκολες περιστάσεις. Πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια, εθνική συνείδηση, γλώσσα, ιστορία, ατομική ευθύνη, αναγνώριση του καλύτερου άλλου, αυτοθυσία υπέρ του συνόλου και εργατικότητα έχουν καταπολεμηθεί, διαστρεβλωθεί  και εκμαυλιστεί.

Υποστηρίζεται ότι η κρίση στη χώρας μας δεν είναι απλά οικονομική. Είναι, κυρίως, κρίση αξιών. Η ύπαρξη μιας κοινωνίας εξαρτάται ως ένα βαθμό, απ’ την ύπαρξη και λειτουργία αξιών. Όμως, με βάση τις παραπάνω παραδοχές έχει υποστεί τέτοια διάβρωση το ατομικό και συλλογικό σύστημα αξιών των Ελλήνων, που όλο και πιο σπάνια συναντάς πολίτη έτοιμο να αντιμετωπίσει δημιουργικά και αγωνιστικά τον κόσμο. Κατά τον Καζαντζάκη οι αξίες και τα ιδανικά παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλά. Να γιατί, λοιπόν, δεν μπορούμε να περιμένουμε αυτοθυσίες απ’ τους δειλούς, αγάπη από εκείνους που εμποτίστηκαν με αξεπέραστο μίσος, δικαιοσύνη από όσους ταυτίστηκαν με τη βίωση της αδικίας, διεκδίκηση της ελευθερίας από εκείνους που δουλικά βιάστηκαν να συμβιβαστούν, ή ακόμα, ειρήνη από όσους υποβλέπουν ποικιλότροπα τα γεγονότα και την ευτυχία των άλλων.

Η πολιτική εμφανίζεται σαν ανώτερη κοινωνική δραστηριότητα με ιδανικά, οράματα και καλές προθέσεις, όμως αν εξαιρέσει κανείς τις αρχές και τις αξίες, που συσπειρώνουν ανθρώπους στην ίδια ομάδα, τότε στην πράξη δεν είναι παρά πόλεμος και μάλιστα ανελέητος. Έτσι, οι λυκοφιλίες γρήγορα καταρρέουν, για να σχηματιστούν άλλες πιο αποδοτικές. Αυτό το διαπιστώνει αυτές τις ημέρες καλά ο Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος βλέπει τους ευεργετηθέντες φίλους του να συναγωνίζονται στον αντιπαπανδρεϊσμό.Αν, όμως, είναι μια φορά θλιβερό να γινόμαστε μάρτυρες της αποδόμησης του πολιτικού σαρκίου του πρώην πρωθυπουργού, είναι επικίνδυνο να επαναλαμβάνεται ο διασυρμός του προέδρου της Δημοκρατίας, με αφορμή την παρουσία του στην τελετή αγιασμού των υδάτων στην πόλη της Χαλκίδας, όπως και του Αρχιεπισκόπου την ίδια ημέρα στην Αθήνα. Ασφαλώς και πρόκειται για αντίδραση μιας μειοψηφίας που με τα συνθήματά της, τα οποία εδράζονται σε κοινωνικές πραγματικότητες, δεν επιζητούν θεσμική κατάρρευση αλλά αλλαγή πολιτικής, την οποία δεν βλέπουν να έρχεται. Η παρατεταμένη σιωπή που εξέθρεψε την αλαζονεία και η ατιμωρησία που φούσκωνε τα πανιά της χυδαιότητας, φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος της. Γι’ αυτό και οι προπηλακισμοί – που προέρχονται από μειοψηφίες, οι οποίες όμως απολαμβάνουν της ανοχής της πλειοψηφίας – θα συνεχιστούν, έως το τρίπτυχο της δραματικής ποίησης Ύβρις-Τύσις-Νέμεσις συμπληρωθεί.

Είναι απολύτως βέβαιο ότι η «σχέση δέους» του λαού με την ηγεσία του έχει από καιρό διαρραγεί. Τη στιγμή που τα τρέχοντα προβλήματα της χώρας αυξάνονται με γεωμετρικούς ρυθμούς και συνιστούν τεράστιες προκλήσεις, που απαιτούν σπουδαίους ανθρώπους στους θώκους της πολιτικής, επιχειρηματικής, θρησκευτικής, ακαδημαϊκής και άλλων τύπων εξουσίας, για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, παρατηρείται τραγική λειψανδρία. Οι κατώτερες των περιστάσεων ηγεσίες απλά δικαιώνουν την παροιμία: «Αν λιγοστέψουν οι αετοί και μαζί τους και οι πελαργοί θα πληθήνουν τα...ερπετά!». Αυτή τη φορά προβάλλεται πιο έντονα η ανάγκη αλλαγής του συστήματος εξουσίας και των ανθρώπων, που το οικοδόμησαν και το υπηρέτησαν.Αν η αλλαγή γίνει από μέσα τότε θα έχει λιγότερο κόστος. Αν γίνει απ’ το λαό, όπως πιστεύεται από πολλούς, τότε θα είναι περισσότερο επώδυνη, πιο βαθιά και σίγουρα ανατρεπτική. Τέτοιες προσδοκίες που παρουσιάζονται ως νομοτελειακές βεβαιότητες, έχουν κι άλλες φορές καλλιεργηθεί κατά το παρελθόν, ιδίως πριν από εθνικές εκλογές. Ασφαλώς τώρα η διεθνής συγκυρία κάνει πιο πιθανή μια τέτοια έκπληξη για τα «πάσης φύσεως σκύβαλα». Κάθε κοινωνία κρύβει και το ενδεχόμενο της έκπληξης. Ενδεχόμενο. Όχι βεβαιότητα.