Η πρόσφατη πυρκαγιά σε ιδιωτική επιχείρηση ανακύκλωσης στο Βιομηχανικό Πάρκο Νεοχωρούδας, στο Ωραιόκαστρο, δεν ήταν απλώς ένα "ατυχές συμβάν" αλλά άλλη μια περιβαλλοντική βόμβα που έσκασε, τονίζει η Αυτοδιοικητική Κίνηση «Οικολογία -Αλληλεγγύη». Και προτείνει αλλαγές στο σύστημα ανακύκλωσης, αυστηρούς ελέγχους και μέτρα απέναντι στις εγκληματικές ελλείψεις στις υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων, που τείνουν να γίνουν ο κανόνας.

«Φτάνει πια! Δικαιούμαστε καθαρό αέρα, όχι στάχτες και διοξίνες», δηλώνει ο Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης Μιχάλης Τρεμόπουλος. «Η οικολογική συνείδηση δεν εξαντλείται στον μπλε κάδο. Απαιτεί πραγματική ανακύκλωση, ασφάλεια, έλεγχο και σεβασμό στη ζωή μας. Δεν θα επιτρέψουμε το μέλλον μας να γίνει καπνός. Η διαχείριση των αποβλήτων δεν μπορεί να είναι εργολαβική υπόθεση. Οφείλει να είναι κοινωνική πολιτική με στόχο τη μείωση, την επαναχρησιμοποίηση και τη συμμετοχή των πολιτών».

Για πόσο ακόμα θα αναπνέουμε διοξίνες;

Η φωτιά ξεκίνησε από υπαίθριο χώρο της επιχείρησης, όπου υπήρχαν μεγάλες ποσότητες από απορρίμματα και ανακυκλώσιμα υλικά (κυρίως πλαστικά και χαρτί). Λόγω των πυκνών μαύρων καπνών που κατευθύνονταν προς τις γύρω περιοχές, η Πολιτική Προστασία ενεργοποίησε με καθυστέρηση το 112, με μήνυμα που καλούσε τους κατοίκους του Ωραιοκάστρου και των γύρω οικισμών να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους και να κλείσουν πόρτες και παράθυρα για να αποφευχθεί η εισπνοή τοξικών αναθυμιάσεων από την καύση των πλαστικών. Είναι γνωστό ότι τέτοιου είδους πυρκαγιές σε επιχειρήσεις ανακύκλωσης απελευθερώνουν επικίνδυνους ρύπους (όπως διοξίνες) στην ατμόσφαιρα, γεγονός που καθιστά τον έλεγχο της ποιότητας του αέρα στις γύρω περιοχές επιβεβλημένο τις επόμενες ημέρες.

Τι έγινε μετά από δεκάδες παρόμοιες πυρκαγιές;

Πρόκειται για μια αλυσίδα τουλάχιστον ύποπτων πυρκαγιών σε μάντρες ανακυκλώσιμων υλικών. Μετά από δύο τέτοιες πυρκαγιές πέρυσι τον Ιούλιο  σε μονάδες ανακυκλώσιμων στη Σίνδο, ο αντιπεριφερειάρχης Μ.Ε. Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας, είχε διαμηνύσει ότι «δεν δεχόμαστε και δεν θα επιτρέψουμε χαλαρότητα, ή ακόμη χειρότερα αδιαφορία για την ασφάλεια και την προστασία των συμπολιτών μας και του περιβάλλοντος». Αποδέκτες ήταν οι ιδιοκτήτες 26 μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων διαχείρισης και ανακύκλωσης στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, που μετείχαν σε επείγουσα σύσκεψη. Τους είχε πει ότι «αυτό που συνέβη τις προηγούμενες μέρες, δεν μπορεί και δεν θα επιτρέψουμε να επαναληφθεί. (...) Πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι δεν θα ανεχθούμε τη διαιώνιση  αυτής της κατάστασης. Όσοι ασχολείστε με τη συγκέντρωση, αποθήκευση και διαχείριση ανακυκλώσιμων και ογκωδών υλικών, σας καλώ να επιδείξετε υπευθυνότητα. Να αναλάβετε τις ευθύνες σας».

Τί έχει να πει ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης τώρα που νέα δολοφονική πυρκαγιά επαναλήφθηκε; Επιβλήθηκαν κάποια μέτρα; Τί άλλαξε στο ελεγκτικό πλαίσιο;

Οι ευθύνες του Δήμου Θεσσαλονίκης

Αν και η αδειοδότηση τέτοιων μονάδων γίνεται συνήθως από την Περιφέρεια, οι Δήμοι έχουν την ευθύνη για την ποιότητα ζωής στα όριά τους. Τουλάχιστον ο κεντρικός Δήμος Θεσσαλονίκης πρέπει να απαιτήσει από την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας και το Υπουργείο Περιβάλλοντος τη διενέργεια έκτακτων μετρήσεων για την ποιότητα του αέρα και την εναπόθεση τοξικών ουσιών στο έδαφος. Επειδή η ρύπανση δεν γνωρίζει σύνορα και το νέφος επηρέασε όλο το πολεοδομικό συγκρότημα, ο κεντρικός Δήμος οφείλει να λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς την κεντρική διοίκηση.

Επίσης, οφείλει να ελέγχει τέτοιες μονάδες εντός της επικράτειάς του για το αν τηρούν τους όρους ασφαλείας. Οφείλει να μας διαβεβαιώσει εάν αντίστοιχες μονάδες στις δυτικές περιοχές του Δήμου, στους Λαχανόκηπους και κοντά στον Δενδροπόταμο, λειτουργούν με όλες τις νόμιμες προδιαγραφές.

Οι επανειλημμένες εκκλήσεις της «Οικολογίας -Αλληλεγγύης» αγνοούνται! 

Η «Οικολογία -Αλληλεγγύη» διαμαρτύρεται εδώ και χρόνια για τις συχνές πυρκαγιές σε επιχειρήσεις διαλογής υλικών ανακύκλωσης και ζητά την παρέμβαση εισαγγελέα, χωρίς να εισακούγεται. Για τα περιστατικά του περασμένου Ιουλίου δήλωνε: «Ενώ οι συστηματικές πυρκαγιές στα κέντρα ανακύκλωσης υποσκάπτουν την υγεία των πολιτών με τις δολοφονικές διοξίνες, ο ΦΟΔΣΑ Κ. Μακεδονίας καταθέτει σε διαβούλευση ένα Σχέδιο Τεχνικού Προγράμματος για το 2026 και συντάσσει ΠΕΣΔΑ χωρίς να γνωρίζει το τελικό εθνικό πλαίσιο».

Απαιτούνται αλλαγές στην παραγωγή, συστήματα πόρτα-πόρτα, τοπική κομποστοποίηση, πράσινα σημεία και πολιτικές όπως το "Πληρώνω όσο πετάω", που μειώνουν δραστικά τα απόβλητα.

Πιο συγκεκριμένα, απαιτούνται άμεσα:

1. Πλήρης διερεύνηση των αιτιών της πυρκαγιάς και απόδοση ευθυνών εκεί που αναλογούν.
2. Αυστηροποίηση των ελέγχων σε όλα τα ΚΔΑΥ της Θεσσαλονίκης για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας, συχνές επιθεωρήσεις από ανεξάρτητους φορείς και δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
3. Εξειδικευμένες μετρήσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μετά το συμβάν και Διαφάνεια.
4. Ουσιαστική επένδυση σε σύγχρονες, ασφαλείς υποδομές που προστατεύουν το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
5. Σαφής διαχωρισμός των υλικών που εισέρχονται στις εγκαταστάσεις, με απαγόρευση αποθήκευσης επικίνδυνων ή τοξικών αποβλήτων σε χώρους ανακύκλωσης.
6. Σύστημα ιχνηλασιμότητας για τα ανακυκλώσιμα υλικά, ώστε να διασφαλίζεται ότι οδηγούνται σε ορθές διαδικασίες επεξεργασίας και όχι σε παράνομη αποθήκευση.
7. Ενίσχυση των μηχανισμών πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση πυρκαγιών σε εγκαταστάσεις διαχείρισης απορριμμάτων.